نتایج یک برنامه ملی درمان آلرژی در استرالیا نشان داده است که بیش از یک‌سوم نوزادانی که با تشخیص آلرژی به بادام‌زمینی برای دریافت ایمونوتراپی خوراکی ارجاع شده بودند، پس از انجام آزمون‌های استاندارد چالش خوراکی مشخص شد در واقع به این ماده غذایی آلرژی ندارند. متخصصان معتقدند این یافته می‌تواند از محدودیت‌های غذایی غیرضروری و درمان‌های پرهزینه برای تعداد قابل توجهی از کودکان جلوگیری کند.

آلرژی به بادام‌زمینی یکی از شایع‌ترین و در عین حال نگران‌کننده‌ترین آلرژی‌های غذایی در دوران کودکی است. در بسیاری از کشورها، افزایش شیوع آلرژی‌های غذایی طی دو دهه اخیر موجب شده است پزشکان و والدین حساسیت ویژه‌ای نسبت به این موضوع پیدا کنند. واکنش‌های آلرژیک به بادام‌زمینی می‌تواند از علائم خفیفی مانند کهیر و خارش تا واکنش‌های شدید و تهدیدکننده حیات مانند آنافیلاکسی متغیر باشد. به همین دلیل تشخیص صحیح این بیماری اهمیت بسیار زیادی دارد.

پژوهش جدید در قالب برنامه ملی «ADAPT Peanut OIT» در استرالیا انجام شده است؛ برنامه‌ای که از سال ۲۰۲۴ با همکاری ۱۰ بیمارستان تخصصی کودکان در پنج ایالت این کشور آغاز شده و به عنوان نخستین برنامه استاندارد ملی برای درمان آلرژی غذایی در کودکان شناخته می‌شود. برخلاف بسیاری از مطالعات قبلی که در قالب کارآزمایی‌های بالینی انجام می‌شوند، این طرح بخشی از خدمات درمانی روزمره نظام سلامت استرالیاست و هدف آن علاوه بر درمان، ارزیابی مستمر اثربخشی و ایمنی روش‌های درمانی در شرایط واقعی است.

درمان مورد استفاده در این برنامه «ایمونوتراپی خوراکی» یا Oral Immunotherapy (OIT) نام دارد. در این روش، مقادیر بسیار کم و کنترل‌شده‌ای از ماده آلرژی‌زا به کودک داده می‌شود و سپس به‌تدریج دوز آن افزایش می‌یابد تا تحمل سیستم ایمنی نسبت به آن ماده بیشتر شود. هدف اصلی این درمان، کاهش احتمال بروز واکنش‌های شدید در صورت تماس ناخواسته با ماده غذایی است.

با وجود گسترش استفاده از این روش، در بسیاری از مراکز تشخیص آلرژی به بادام‌زمینی عمدتاً بر اساس شرح حال بیمار و نتایج آزمایش‌هایی مانند تست پوستی یا اندازه‌گیری آنتی‌بادی IgE انجام می‌شود و آزمون چالش خوراکی که دقیق‌ترین روش تشخیص محسوب می‌شود، همیشه انجام نمی‌گیرد.

در مطالعه حاضر، پژوهشگران داده‌های ۱۲۴۴ نوزاد را که در فاصله آوریل ۲۰۲۴ تا اکتبر ۲۰۲۵ مورد ارزیابی قرار گرفته بودند بررسی کردند. از این تعداد، ۷۷۸ کودک در حدود ۱۳ ماهگی تحت آزمون چالش خوراکی آستانه‌ای قرار گرفتند. در این آزمون، مقادیر بسیار کم و سپس تدریجاً افزاینده‌ای از پروتئین بادام‌زمینی تحت نظارت کامل پزشکی به کودک داده می‌شود تا مشخص شود آیا واقعاً واکنش آلرژیک رخ می‌دهد یا خیر.

نتایج نشان داد که ۶۵.۲ درصد از نوزادان در این آزمون واکنش آلرژیک نشان دادند، اما ۳۴.۸ درصد هیچ واکنشی نداشتند و در نتیجه تشخیص آلرژی آن‌ها رد شد. به بیان دیگر، بیش از یک‌سوم کودکانی که پیش‌تر به عنوان مبتلا به آلرژی بادام‌زمینی شناخته شده بودند، در واقع این بیماری را نداشتند.

به گفته «تیم برتیگ»، متخصص آلرژی و ایمنی‌شناسی کودکان از مرکز ملی تعالی آلرژی و مؤسسه تحقیقات کودکان مرداک در ملبورن، این یافته نشان می‌دهد بسیاری از کودکان ممکن است به اشتباه برچسب «آلرژی به بادام‌زمینی» دریافت کرده باشند. چنین تشخیصی می‌تواند پیامدهای قابل توجهی برای خانواده‌ها داشته باشد؛ از جمله محدودیت‌های غذایی طولانی‌مدت، اضطراب دائمی درباره مصرف مواد غذایی و دریافت درمان‌هایی که شاید اساساً نیازی به آن‌ها وجود نداشته باشد.

پژوهشگران همچنین دریافتند که آزمون چالش خوراکی تنها برای تشخیص آلرژی مفید نیست، بلکه می‌تواند میزان حساسیت هر کودک را نیز مشخص کند. در کودکانی که واقعاً آلرژی داشتند، دوز آغازین درمان بر اساس مقدار ماده‌ای که موجب بروز واکنش شده بود تعیین می‌شد. این رویکرد شخصی‌سازی‌شده باعث شد بیش از ۹۷ درصد کودکان درمان را با موفقیت آغاز کنند و تعداد مراجعات مورد نیاز برای افزایش تدریجی دوز نیز کاهش یابد.

البته انجام آزمون چالش خوراکی بدون خطر نیست. در این مطالعه، حدود ۷.۸ درصد از کودکان دچار آنافیلاکسی شدند؛ واکنشی شدید که نیازمند مداخله فوری پزشکی است. دو کودک به دلیل افت فشار خون پایدار به بخش مراقبت‌های ویژه منتقل شدند و یک کودک نیز به دو نوبت تزریق آدرنالین نیاز داشت. با این حال تمامی کودکان بدون هیچ عارضه پایدار بهبود یافتند. پژوهشگران تأکید می‌کنند که این موضوع اهمیت انجام چنین آزمون‌هایی در مراکز مجهز و دارای تیم درمانی آموزش‌دیده را نشان می‌دهد.

بررسی نتایج آزمایش‌های تشخیصی نیز نکات جالبی را آشکار کرد. کودکانی که در آزمون چالش واکنش مثبت داشتند، به طور متوسط نتایج شدیدتری در تست پوستی و سطوح بالاتری از آنتی‌بادی اختصاصی Ara h 2 IgE داشتند. با این حال این شاخص‌ها به تنهایی قادر نبودند شدت واکنش یا احتمال بروز آنافیلاکسی را به‌طور دقیق پیش‌بینی کنند.

با وجود این، محققان آستانه‌هایی را شناسایی کردند که می‌توانند ارزش تشخیصی بالایی داشته باشند. تمام کودکانی که قطر واکنش تست پوستی آن‌ها ۱۲ میلی‌متر یا بیشتر بود یا سطح آنتی‌بادی Ara h 2 IgE آن‌ها حداقل ۵ کیلوواحد در لیتر اندازه‌گیری شده بود، واقعاً مبتلا به آلرژی بادام‌زمینی بودند. در این گروه هیچ موردی از آزمون چالش منفی مشاهده نشد.

متخصصان حاضر در کنگره سالانه آکادمی اروپایی آلرژی و ایمونولوژی بالینی (EAACI 2026) این نتایج را بسیار مهم توصیف کردند. به اعتقاد آنان، یافته‌های جدید می‌تواند رویکرد تشخیصی آلرژی بادام‌زمینی را در سال‌های آینده تغییر دهد و از تشخیص بیش از حد این بیماری در کودکان جلوگیری کند.

اکنون بیش از ۸۷۰ کودک در سراسر استرالیا در این برنامه ملی ایمونوتراپی خوراکی شرکت کرده‌اند و نخستین گروه از آنان به‌زودی دوره درمان دوساله خود را به پایان خواهند رساند. پژوهشگران امیدوارند با ادامه پیگیری این کودکان بتوانند مشخص کنند چه عواملی موفقیت طولانی‌مدت درمان را پیش‌بینی می‌کنند و چگونه می‌توان خدمات درمان آلرژی غذایی را ایمن‌تر، مؤثرتر و در دسترس‌تر کرد.

این نتایج همچنین یادآور یک اصل مهم در پزشکی است: مثبت بودن آزمایش‌های آلرژی همیشه به معنای وجود آلرژی بالینی واقعی نیست و در بسیاری از موارد، تأیید نهایی تشخیص نیازمند ارزیابی دقیق‌تر و آزمون‌های تخصصی است. برای خانواده‌ها و پزشکان، این موضوع می‌تواند به معنای جلوگیری از سال‌ها محدودیت غذایی و نگرانی غیرضروری باشد.