--------------------------------------------------------------------------------------

 

1- با تشکر از حضور در این مصاحبه، لطفا خودتان را معرفی کرده و سوابق علمی، پژوهشی، اجرایی و عملی خود و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان کنید:

 

اینجانب محمد علی عصاره زادگان هستم. استاد تمام گروه ایمونولوژی دانشکده پزشکی و رئیس مرکز تحقیقات ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران. حدود 23 سال است که به عنوان هیات علمی مشغول به خدمت هستم و حیطه اصلی آکادمیک من ایمونولوژی و آلرگولوژی می باشد. در حدود 15 سال اخیر که بر روی آلرگولوژی متمرکز بودم با همکاری سایر محققین و به لطف خداوند، 13 آلرژن شایع تنفسی برای اولین بار در جهان در کمیته IUIS از زیر مجموعه های WHO و همچنین بیش از 30 ژن مرتبط به آلرژن های تنفسی و غذایی در بانک جهانی ژن در مجموعه NCBI به ثبت رسانده ایم. همچنین در تدوین و انتشار سه کتاب بین المللی در خصوص آلرژی و آلرگولوژی مشارکت داشته ام.

 

------------------------------------------------------------------------------------

 

2- دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی چه بود و چه کسانی در این پژوهش یاری دهنده شما بودند؟

 

دلیل اصلی انتخاب این پژوهش، پاسخ به یک نیاز حیاتی در حوزه ایمنی مواد غذایی و سلامت عمومی بود. آلرژی به بادام‌زمینی یکی از شدیدترین انواع حساسیت‌های غذایی است که می‌تواند منجر به واکنش‌های سیستمیک خطرناک شود. با توجه به نبود پروتکل‌های اجباری برای شناسایی آلرژن‌ها در صنعت غذایی کشور، طراحی یک ابزار بومی ضرورت داشت. این پروژه در قالب پایان‌نامه دکتری تخصصی سرکار خانم مینا محمدرضایی تعریف شد و ایشان با پشتکار علمی بالا مراحل اجرایی را پیش بردند. همچنین از مشاوره‌های ارزشمند جناب آقای دکتر مجید خوش‌میرصفا در پیشبرد جنبه‌های فنی طرح بهره‌مند شدیم

 

--------------------------------------------------------------------------------------

 

3- پژوهش تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی ها و نوآوری های آن در خصوص موضوعات و محورهای آن شرح دهید:

 

نوآوری محوری این طرح، ارائه یک پکیج کامل شامل "کیت اختصاصی استخراج DNA" و "کیت تشخیص مولکولی" است. استخراج DNA از مواد غذایی به دلیل وجود ماتریکس‌های پیچیده و متفاوت (مانند چربی‌ها، پروتئین‌ها و مواد افزودنی)، چالش بزرگی است؛ ما موفق شدیم کیت استخراجی طراحی کنیم که قادر است ژنوم هدف را با خلوص بالا از انواع بافت‌های غذایی جدا کند. در مرحله تشخیص نیز با استفاده از تکنولوژی Real-time PCR و طراحی پروب‌های اختصاصی برای ژن آلرژن های اصلی بادام زمینی، به حساسیت و اختصاصیت بسیار بالایی دست یافتیم که حتی در فرآورده‌های به شدت حرارت‌دیده و فرآوری شده بادام زمینی نیز قادر به شناسایی مقادیر ناچیز آلرژن در حد نانوگرم می‌باشد. این سطح از حساسیت برای پیشگیری از شوک‌های ناشی از "مواجهه ناخواسته" بیمار با بقایای پنهان بادام‌زمینی در مواد غذایی، یک ضرورت تکنیکال است.

 

--------------------------------------------------------------------------------------

 

4- آیا این پژوهش به مرحله اجرا و بهره برداری رسیده است؟

 

بله، خوشبختانه فاز طراحی و بهینه‌سازی آزمایشگاهی با موفقیت به پایان رسیده و نمونه اولیه کیت استخراج و کیت تشخیص تولید شده است. ما در مراحل نهایی ارزیابی‌های فنی هستیم تا عملکرد کیت را در مواجهه با طیف گسترده‌ای از محصولات تجاری موجود در بازار بسنجیم. نتایج اولیه حاکی از دقت بالای کیت در مقایسه با نمونه‌های مشابه خارجی است و آمادگی لازم برای ورود به فاز تولید صنعتی و تجاری‌سازی وجود دارد.

 

--------------------------------------------------------------------------------------

 

5- این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

 

این دستاورد از دو جنبه حائز اهمیت است: در سطح جامعه، با ایجاد بستر لازم برای برچسب‌گذاری دقیق مواد غذایی، از بروز واکنش‌های آلرژیک ناخواسته در افراد حساس پیشگیری می‌کند. در سطح صنعتی و کلان نیز، وجود این کیت بومی به کارخانجات صنایع غذایی کمک می‌کند تا استانداردهای بین‌المللی صادرات را کسب کرده و از خروج ارز برای خرید کیت‌های گران‌قیمت خارجی جلوگیری شود. در واقع ما زنجیره پایش سلامت غذا را از آزمایشگاه تا سفره مردم تقویت کرده‌ایم. همچنین فعالان حوزه صنعت غذا و صادرکنندگان محصولات غذایی می‌توانند با بهره‌گیری از این کیت، تاییدیه و برچسب‌های معتبر جهانی مانند Allergy Free و Peanut Free را برای محصولات خود دریافت کنند که این امر علاوه بر تضمین سلامت مصرف‌کننده، ارزش افزوده تجاری و رقابتی بالایی در بازارهای بین‌المللی ایجاد می‌کند.

 

--------------------------------------------------------------------------------------

 

6- انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و یا توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکارهایی پیشنهاد می کنید؟

 

انتظار می‌رود نهادهای نظارتی همچون سازمان غذا و دارو و سازمان ملی استاندارد، با تدوین الزامات قانونی برای سنجش آلرژن‌ها، مسیر را برای بکارگیری این فناوری‌های بومی هموار کنند. همچنین حمایت از زیرساخت‌های تولیدی در مراکز تحقیقاتی دانشگاهی می‌تواند فاصله میان تولید نمونه آزمایشگاهی تا عرضه در بازار را کوتاه کند. راهکار پیشنهادی ما، تشکیل کارگروه‌های مشترک میان دانشگاه و صنعت برای بومی‌سازی تمامی کیت‌های تشخیصی مورد نیاز در حوزه ایمنی غذاست.

 

--------------------------------------------------------------------------------------

 

7- اگر توضیح دیگری درخصوص برنامه های جاری، آینده و اهداف تان دارید در خاتمه این گفتگو بفرمایید: 

 

هدف کلان ما در مرکز تحقیقات ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی ایران، بومی‌سازی فناوری‌های نوین تشخیصی در حوزه سلامت مواد غذایی است. در همین راستا، علاوه بر کیت بادام‌زمینی، خوشبختانه نمونه اولیه کیت تشخیص مولکولی آلرژن های گردو در انواع مواد غذایی نیز طراحی و تولید شده است. همچنین پروژه‌ی تولید کیت شناسایی آلرژن‌های کنجد نیز در مراحل پایانی خود قرار دارد. چشم‌انداز آینده ما، تکمیل این زنجیره و ارائه یک "پنل جامع مولکولی برای تشخیص همزمان آلرژن‌های اصلی" و همچنین توسعه کیت‌های تشخیص تقلبات غذایی است. ما در تلاشیم تا با ایجاد یک قطب علمی و فناورانه، کشور را از واردات کیت‌های مشابه بی‌نیاز کرده و استاندارد جدیدی را در ایمنی مواد غذایی کشور تعریف کنیم