یک مرور سیستماتیک و گسترده علمی که در آوریل سال ۲۰۲۶ گزارش شده و در مجله معتبر بین‌المللی Annals of Internal Medicine به انتشار رسیده است، با ارزیابی دقیق مداخلات دارویی و رژیمی نشان می‌دهد که شواهد علمی برای بسیاری از روش‌های رایج پیشگیری از بازگشت سنگ کلیه یا همان عارضه نفرولیتیازیس، به شدت محدود و ناکافی است. این پژوهش کلان بالینی که با تحلیل داده‌های بیش از ۳۰ هزار شرکت‌کننده در قالب ۳۱ مطالعه مختلف انجام شده، زنگ خطری را برای جامعه پزشکی به صدا درآورده است؛ چرا که بسیاری از راهکارهایی که پیش از این به عنوان درمان‌های قطعی شناخته می‌شدند، اکنون به دلیل ضعف در ساختار تحقیقات بالینی و بالا بودن ریسک سوگیری، رتبه علمی خود را از دست داده‌اند. بیماری سنگ کلیه که ناشی از رسوب مواد معدنی و نمک‌های اسیدی در مجاری ادراری است، کماکان با چالش بزرگ عود مجدد دست و پنجه نرم می‌کند و این مطالعه تلاش کرده تا مشخص کند کدام روش‌ها واقعاً بر پایه شواهد محکم بنا شده‌اند.

در بخش درمان‌های دارویی، این تحقیق بازنگری‌شده نشان می‌دهد که استفاده از دیورتیک‌های تیازیدی، داروی آلوپورینول، عوامل قلیایی‌کننده مانند نمک‌های سیترات و همچنین استوهیدروکسامیک اسید می‌توانند تا حدی از عود یا رشد مجدد سنگ‌های مخلوط کلسیمی و عفونی جلوگیری کنند، اما سطح شواهد پشتیبان آن‌ها همچنان در رتبه‌های پایین قرار دارد. برای نمونه، استوهیدروکسامیک اسید در سنگ‌های ناشی از عفونت ادراری رشد سنگ را کاهش می‌دهد، اما عوارض جانبی نامطلوب بالایی را به همراه دارد. از سوی دیگر، این پژوهش چالش‌های جدیدی را درباره درمان‌های طبیعی مطرح کرده است؛ یک مطالعه کارآزمایی در ایتالیا نشان داد که استفاده از آبلیمو به عنوان یک عامل قلیایی‌کننده طبیعی اگرچه در ابتدا خطر عود سنگ‌های اگزالات کلسیم را کاهش می‌دهد، اما به دلیل ایجاد عوارض گوارشی شدید مانند درد معده، باعث می‌شود بیماران به مرور زمان مصرف آن را رها کنند و اثرات مثبت آن عملاً ناپدید شود.

در حوزه اصلاح سبک زندگی و رژیم‌های غذایی، ناهمگونی شدید در داده‌های پزشکی باعث شد تا محققان نتوانند نتایج همه مطالعات را یکپارچه کنند، اما در این میان تنها دو استراتژی تغذیه‌ای توانستند نمره قبولی را با شواهدی محدود کسب کنند. نخستین راهکار اثبات‌شده، افزایش چشمگیر مصرف مایعات روزانه است به طوری که حجم ادرار بیمار به حداقل دو لیتر در روز برسد. راهکار دوم که بر اساس مطالعه‌ای روی مردان مبتلا به کلسیم بالای ادرار تایید شده، پایبندی به رژیم غذایی حاوی کلسیم نرمال تا بالا، پروتئین کم و نمک کم است که اثربخشی بهتری نسبت به رژیم‌های منسوخ‌شده‌ی کاهش کلسیم نشان می‌دهد.

نکته غافلگیرکننده این گزارش علمی، سقوط رتبه درمان‌هایی است که پیش از این بسیار محبوب بودند. سه استراتژی غذایی پرطرفدار شامل کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین حاوی شکر، رژیم‌های غذایی کم‌پروتئین و پرفیبر، و همچنین تنظیم رژیم‌های شخصی‌سازی‌شده بر اساس آزمایش‌های متابولیک اولیه که در گزارش‌های سال ۲۰۱۲ به عنوان روش‌های مؤثر معرفی شده بودند، در این بررسی جدید به دلیل محدودیت‌های جدی متدولوژی به رتبه شواهد ناکافی تنزل یافته‌اند. محققان این پروژه که توسط آژانس تحقیقات و کیفیت مراقبت‌های بهداشتی آمریکا تامین مالی شده است، در نهایت اعلام کردند که هنوز به طور گسترده مشخص نیست آیا سایر روش‌های دارویی یا غذایی می‌توانند به صورت قطعی جلوی سنگ‌های علامت‌دار را بگیرند یا خیر و جامعه پزشکی باید در توصیه رفتارهای پیشگیرانه، با احتیاط و دقت علمی بیشتری عمل کند.